మట్టి ఇల్లు - వివేకంతో కూడిన విలువ శివపట్నం నది ఒడ్డున, రంగానికి తాతలనాటి మట్టి ఇల్లు ఒకటి ఉన్నది. దానిని ఆనుకుని పంటలు పండించడానికి అనుకూలమైన చిన్న సాగుభూమి ఉంది. రంగడు ఆ సాగుభూమిలో కూరగాయలు పండించి, అమ్ముకుని జీవించేవాడు. ఆయన పొలం ఏపుగా పెరిగి, పచ్చగా కంటికి ఇంపుగా ఉండేది. ఒక రోజు ఉదయం రంగడు పొలంలో కలుపు తీస్తూ ఉండగా, నగరంలో ప్రసిద్ధి చెందిన ధనవంతుడు ధర్మసేన గారి ఖరీదైన కారు వచ్చి ఆగింది. అది చూసి రంగడు ఆశ్చర్యపడుతూండగా, కారులో నుంచి ధర్మసేన గారి భార్య రమ్య దిగి, రంగడిని పిలిచింది. రంగడు హడావిడిగా మట్టిచేతులు కడుక్కుని, పైట కొంగుతో తుడుచుకుంటూ వచ్చాడు. ఆమె అతని పేరు అడిగి తెలుసుకుని, "చూడు రంగడూ, ఈ పొలంతో సహా నీ మట్టి ఇంటిని నాకు అమ్ముతావా?" అని అడిగింది. రంగడు ఆశ్చర్యపోతూ జవాబు చెప్పలేదు. ధర్మసేన గారి భార్యకు తన మట్టి ఇల్లు, చిన్న పొలంతో ఏం పనో అతనికి అంతుబట్టలేదు. "డబ్బు గురించి సందేహించకు, పది వేలు ఇస్తాను," అన్నదామె. రంగడు తన చెవులను తానే నమ్మలేకపోయాడు. ఆ మట్టి ఇంటికి ఎవరూ ఐదు వేలు కూడా ఇవ్వరు. అందుచేత, ఆమె పది వేలు అనేసరికి అతని నోట మాట రాలేదు. అతను మాట్లాడక పోవటం చూసి రమ్య, ఆ మొత్తం చాల లేదు కాబోలు ననుకుని, "సరే, పదిహేను వేలు ఇస్తాను. మరి మాట్లాడకు," అన్నది. రంగడికి మూర్ఛ వచ్చినంత పని అయింది. పదిహేను వేలు! అది పెట్టి ఎంత మంచి బేరమైనా చేసుకోవచ్చునని అతను ఆలోచనలో పడ్డాడు. అప్పటికీ రంగడు సరేననకపోయే సరికి, రమ్య విసిగిపోయి, "ఆఖరి మాట! ఇరవై వేలు ఇస్తాను. నీ ఇల్లు ఇస్తావో ఇయ్యవో ఇప్పుడే చెప్పేయ్," అన్నది. రంగడు అంగీకరించినట్టు తల ఊపి, "అమ్మగారూ, సాయంత్రం లోపల మేం ఇంటిని ఖాళీచేసిపోతాం. సాయంత్రం మీరు దాన్ని స్వాధీనం చేసుకోవచ్చు," అన్నాడు. "సాయంత్రం డబ్బు ఇచ్చి మనిషిని పంపుతాను," అని రమ్య కారు ఎక్కి వెళ్ళిపోయింది. ఆమె అలా వెళ్ళగానే రంగడు తన భార్య లక్ష్మిని ఉద్దేశించి, "మన అదృష్టం పండిందే! ఈ డబ్బుతో మన దరిద్రం పోతుంది," అంటూ గంతువేశాడు. ధర్మసేన గారి కారు రంగడి ఇంటి ముందు ఆగిన క్షణం నుంచీ ఇరుగుపొరుగుల వాళ్ళు అంతా శ్రద్ధగా వింటూనే ఉన్నారు. వాళ్ళు అందరూ రంగడి దగ్గిరికి వచ్చి, "ఇంటిని నిజంగానే ధర్మసేన గారికి అమ్మేస్తావేమిటి?" అని వింతగా అడిగారు. "ఇరవై వేలు వస్తూంటే అమ్మక ఏం చేస్తాను?" అన్నాడు రంగడు. "నీ తెలివి తెల్లవారినట్టే ఉన్నది! నీ ముష్టి మట్టి ఇంటికి ఇరవై వేల ధర ఎందుకు పలికిందో ఆలోచించాలా, వద్దా? ఆవిడ గారు ఏ లాభమూ చూసుకోకుండానే అంత డబ్బు ఇస్తున్నదా? నీ ఇంటికిందనో, పొలంలోనో ఏదో నిధి ఉన్నట్టు ఆవిడకు రూఢిగా తెలిసి ఉండాలి. నువ్వు వెర్రివెధవవు కనుక అమ్మెయ్యటానికి సిద్ధపడ్డావు. చూడు! ఏ పరిస్థితిలోనూ నువ్వు నీ ఇంటిని అమ్మకు. ఆ నిధిని నువ్వే తవ్వి తీసుకో. ముష్టి ఇరవై వేలకు ఆశపడకు," అని నలుగురూ రంగడికి ఉచిత సలహాలు ఇచ్చి వెళ్ళిపోయారు. ఈ సలహాలు రంగడికి నచ్చాయి. అతని భార్య లక్ష్మి కూడా, "వాళ్ళు చెప్పింది నిజమే. ధనవంతులు ఇంత డబ్బు పెట్టి ఈ ఇల్లు ఎందుకు కొంటారు? కొడుకుకు పెళ్లి చేసి ఇందులో గృహ ప్రవేశం చేయిస్తారా?" అన్నది. సాయంత్రం ధర్మసేన గారి మనిషి డబ్బు తీసుకుని వచ్చినప్పుడు, భార్యాభర్తలిద్దరూ ఇంటిని అమ్మే ఉద్దేశం మానుకున్నామన్నారు. అతను వెళ్ళిపోయాడు. ఆ రాత్రి లాంతరు వెలుగులో రంగడు పొలంలోని కూరగాయలన్నీ పీకి పారేసి, పొలమంతా లోతుగా తవ్వి చూశాడు. ఏమీ దొరకలేదు. ఇల్లు పడగొట్టి లోపల తవ్వినా ఏమీ లేదు. తెల్లవారింది. "బంగారం లాంటి బేరం చెడగొట్టుకున్నాం," అన్నాడు రంగడు ఏడుపు గొంతుతో. "ఇప్పుడైనా మించిపోయిందేముందీ, నువ్వు వెళ్ళి ఆవిడతో ఇంటిని అమ్ముతామని చెప్పు. పది వేలు ఇస్తానన్నా సరేనని ఒప్పేసుకో," అన్నది లక్ష్మి. రంగడు ధర్మసేన గారి ఇంటికి వెళ్ళి, రమ్యతో, "బుద్ధి లేక, నలుగురి సలహాలూ విని, ఇంటిని అమ్మనని చెప్పాను. ఇప్పుడు అమ్మాలనుకుంటున్నాను. మీకు తోచిన ధర ఇప్పించండి," అన్నాడు. ఆమె చిన్నగా నవ్వి, "ఇంక నీ ఇల్లు నాకు దేనికీ? పందెం ఎలాగూ ఓడాను," అంటూ ఆమె తనకూ, ధర్మసేన గారికి మధ్య పందెం మాట చెప్పింది: ధర్మసేన గారికి ఈ నది ఒడ్డు, పచ్చదనం అంటే ప్రాణం. ఆయన తాత ముత్తాతలందరూ అలాంటి వాతావరణంలోనే పెరిగారు. ఆయన నది ఒడ్డున ఒక రిసార్ట్ కట్టాలనుకున్నాడు. "పూర్వీకుల నుంచి వస్తున్న ఆస్తిని, ముఖ్యంగా మట్టి ఇంటిని, ఎవరూ వదులుకోరు. చివరకు, నది ఒడ్డున కూరగాయలు పండించే రంగడు కూడా తన తాత ముత్తాతల నాటి ఇంటిని వదులుకోడు. నిలువెత్తు ధనం పోసినా వాడు దాన్ని అమ్మడు. కావలిస్తే అడిగి చూడు!" అన్నాడు ధర్మసేన. దాని మీదట ఇద్దరూ ఇరవై వేల రూపాయలు పందెం వేసుకున్నారు. ఆ పందెం ఓడిపోయింది రమ్య. "పందెం గెలుస్తానన్న ధైర్యంతోనూ, ధర్మసేన గారిని ఆశ్చర్యపరచాలన్న పట్టుదలతోనూ ఇరవై వేలు నీ కిస్తానన్నాను. నువ్వు ఊళ్ళో వాళ్ళ ఉచిత సలహాలు విని నా ఆశలన్నీ నట్టేట ముంచావు. నీకు తెలుసా? నీకు సలహాలిచ్చిన వాళ్ళే నా దగ్గిరికి వచ్చి తమ ఇళ్ళను పది వేలకే ఇస్తామన్నారు! నలుగురి మాటలూ విని నష్టపోయావు. ఇకనైనా బుద్ధి తెచ్చుకో. వెళ్ళు," అన్నది రమ్య. రంగడు తలవంచుకుని ఇంటి దారి పట్టాడు.