ఎలుకల బోను, రత్నాల పిల్లి ఒకప్పుడు శివనగరం అనే పట్టణంలో, కీర్తి అనే పేద యువకుడు ఉండేవాడు. అనాథ అయిన కీర్తికి ఆ నగరంలో ఉన్నదల్లా ఒక పూరి గుడిసె, ఒక తెలివైన ఎలుకల బోను (పిట్ట బోను) మాత్రమే. కీర్తి పగలంతా కష్టపడి కూలీ పనులు చేసి పొట్ట పోషించుకునేవాడు. ఒక్కరోజు పని దొరకకపోయినా, ఆ బోనులో చిక్కిన కొన్ని ఎలుకలు/పక్షులు అమ్మి, ఆ డబ్బుతో తిని, తృప్తిగా ఉండేవాడు. కీర్తి ఇంటి పక్కన అవినాష్ అనే వ్యక్తి ఉండేవాడు. అవినాష్ తీవ్రమైన దురాశాపరుడే గాక; ఇతరులు ప్రశాంతంగా ఉంటే చూసి ఓర్చలేనివాడు. కీర్తి కష్టపడినా నిశ్చింతగా ఉండటం అవినాష్కు కడుపు మంటగా ఉండేది. ముఖ్యంగా, కీర్తి ఉపయోగించే ఆ ప్రత్యేకమైన, పెద్ద ఎలుకల బోను చూస్తే అతనికి అసూయ పెరిగేది. ఒకనాడు కీర్తి ఇంట్లో లేని సమయం చూసి, అవినాష్ ఆ బోనును తీసుకెళ్లి, దాచి ఉంచాడు. కీర్తి ఇంటికి వచ్చి చూసేసరికి బోను లేదు. దాని ముక్కలు/చెక్కలు అవినాష్ ఆవరణలో కనిపించాయి. కీర్తి అవినాష్ వద్దకు వెళ్ళి, "నా ఎలుకల బోనును ఏమి చేశావు?" అని అడిగాడు. అవినాష్ మొహం అమాయకంగా పెట్టి, "మా కుక్క ఎక్కడి నుంచో ఆ బోను లాక్కొచ్చి పాడు చేసింది. నేను దాన్ని బాగు చేద్దామనుకున్నాను, కానీ అది విరిగిపోయింది. ఆ బోను నీదేనని నాకేం తెలుసు?" అన్నాడు. కీర్తి మండిపడి, "మర్యాదగా నా బోను నాకు ఇస్తావా? రాణి లీలావతి దగ్గర ఫిర్యాదు చెయ్యమంటావా?" అని అడిగాడు. అవినాష్ భయపడ్డాడు. ఎందుకంటే, రాణి లీలావతి న్యాయం చేయడంలో దయ దాక్షిణ్యాలు చూపేవారు కాదు. అవినాష్కు జరిమానా గాని, జైలు శిక్ష గాని పడి తీరుతుంది. ఏదో విధంగా కీర్తితో రాజీ పడటమే మంచిదని భావించి, అవినాష్ కీర్తికి తన ఇంట్లో పెంచుకుంటున్న ఒక తెల్ల పిల్లిపిల్లను ఇస్తూ, "నీ బోనుకు బదులుగా దీన్ని పట్టుకుపో," అన్నాడు. కీర్తి విచారించినా, అందమైన పిల్లిపిల్ల అయినా దొరికినందుకు ఊరటపడ్డాడు. కొంత కాలానికి ఆ పిల్లి పెరిగి, అప్పుడప్పుడూ ఏదైనా పట్టుకొచ్చి ఇంటికి ఇవ్వసాగింది. ఇంతలో చలికాలం వచ్చింది. ఒకనాటి రాత్రి, చలి విపరీతంగా ఉండగా, ఒక యాత్రికుడు వచ్చి అవినాష్ ఇంటి తలుపు తట్టాడు. "ఎవరదీ? అపరాత్రి వేళ? ఈ చలిలో నీకు తలుపెవరు తీస్తారు? వెళ్ళు, వెళ్ళు," అని యాత్రికుడితో అని, అవినాష్ దుప్పటి కప్పుకుని పడుకున్నాడు. యాత్రికుడు వచ్చి కీర్తి ఇంటి తలుపు తట్టాడు. కీర్తి తలుపు తెరిచి, చలికి వణుకుతున్న యాత్రికుడిని చూసి, లోపలికి రమ్మని, అతనికి దుప్పటి ఇచ్చి, చలి కాచుకోవడానికి కొద్దిగా మంట వేశాడు. ఆ మంట మీదనే కీర్తి తన వద్ద ఉన్న పొడి పండ్లు వేడి చేసి, యాత్రికుడికి తినమని ఇచ్చాడు. "నీ ఆతిథ్యం అద్భుతంగా ఉంది నాయనా! దేవుడు నీకు మేలు చేస్తాడు," అంటూ యాత్రికుడు ఆ పిల్లిని నిమిరి, తెల్లవారుతూనే వెళ్ళిపోయాడు. ఆ మరుసటి రోజు నుంచీ ఆ పిల్లి మామూలు ఎలుకలకు బదులు చిన్న చిన్న రత్నాలను, విలువైన రాళ్లను తీసుకొచ్చి కీర్తికి ఇవ్వసాగింది. దానితో కీర్తి దరిద్రం తీరిపోయింది. వాడు కూలికి వెళ్ళటం మానుకుని, పిల్లి తెచ్చే రత్నాలతో తాను తిని, మిగిలినది దానధర్మాలు చేయసాగాడు. అవినాష్కు కీర్తి జీవితంలో ఏదో మార్పు కలిగినట్టు తెలిసింది, కాని అది ఎలా కలిగినదీ తెలియలేదు. ఒక రోజు కీర్తి తన పిల్లి నోటి నుంచి మెరుస్తున్న రాయి (రత్నం) తీయటం అవినాష్ కంటపడింది. వెంటనే అవినాష్ గుండె అసూయతో అవిసిపోయింది. అది తానిచ్చిన పిల్లే అయి ఉండటం చేత, అవినాష్ కడుపుమంట మరింత పెరిగింది. "నా పిల్లిని నాకిచ్చేయ్," అంటే కీర్తి ఇవ్వడు. అందుచేత, అవినాష్ తన మనుషులిద్దరిని వెంటబెట్టుకుని రాణి లీలావతి దర్బారుకు వెళ్ళాడు. "మహారాణి, నా పొరుగున ఉన్న కీర్తి అనేవాడు నా పిల్లిని చాలా కాలంగా కాజేస్తున్నాడు. అది ఎలుకలు, పక్షులు పట్టుకొస్తుంటే ఏమీ అనలేదు. కానీ నిన్న రాత్రి ఆ పిల్లిని దొంగిలిస్తూ ఉండగా ఈ మనుషులిద్దరూ చూశారు. దయచేసి నా పిల్లిని తిరిగి ఇప్పించాలి," అన్నాడు. రాణి భటులను పంపి, కీర్తిని పిల్లితో సహా దర్బారుకు పిలిపించింది. "నువ్వు నిన్న రాత్రి ఇతని పిల్లిని దొంగిలించావట, నిజమేనా?" అని రాణి కీర్తిని అడిగింది. కీర్తికి పిల్లి రహస్యం అవినాష్కు తెలిసిపోయిందని అర్థమయింది. "మహారాణి, నేను దొంగతనం చేయలేదు. ఇది ఇతని పిల్లే, కానీ కొంతకాలం క్రితం నా ఎలుకల బోనును నాశనం చేసి, దానికి బదులుగా నాకీ పిల్లిని ఇచ్చాడు," అన్నాడు కీర్తి. "అబద్ధం! నిన్న ఈ మనిషి దొంగతనం చేస్తూండగా చూసిన ఈ ఇద్దరు సాక్షులూ ఉన్నారు. వాడు చెప్పేదానికి సాక్షులెవరు?" అన్నాడు అవినాష్. రాణి లీలావతి పిల్లిని ప్రస్తుతానికి తన వద్ద ఉంచి, "రేపు మీరిద్దరూ రండి, తీర్పు చెబుతాను," అని ఇద్దరినీ పంపేసింది. ఆ రోజు కూడా ఆ పిల్లి రాణి గారి వద్దకు ఒక చిన్న రత్నాన్ని తీసుకొచ్చింది. రాణి తన కళ్ళను తానే నమ్మలేకపోయింది. ఈ రహస్యం అవినాష్కు తెలిసి ఉండాలి. వారినుంచే నిజం రాబట్టదలిచింది రాణి. మరునాడు రాణి దర్బారుకు అవినాష్, కీర్తి వచ్చారు. రాణి అవినాష్కు ఒక చిన్న రాతి ముక్కను చూపుతూ, "నీ పిల్లి ఈ ప్రమాణం గల రత్నాలు పట్టుకొస్తుందా?" అని అడిగింది. "ఇంతకన్నా ఇంకాస్త పెద్ద రత్నాలనే పట్టుకొస్తుంది, మహారాణి!" అన్నాడు అవినాష్ దురాశతో. రాణి అదే ప్రశ్న కీర్తిని అడిగింది. "అది మామూలు రాళ్లను పట్టుకురాదు, మహారాణి. నా పిల్లి రోజుకొక విలువైన రత్నాన్ని తెస్తుంది," అన్నాడు కీర్తి. అవినాష్ తెలివిగా, "ఎంత అబద్ధం! పిల్లి ఎక్కడైనా రత్నాలను పట్టుకొస్తుందా? మీరు నమ్మకండి రాణి గారూ!" అన్నాడు. రాణి లీలావతి నవ్వి, "నీ మాట నిజం! అది నీ పిల్లే. దాన్ని నువ్వు తీసుకువెళ్ళు," అని అవినాష్కు మామూలు పిల్లి నొకదాన్ని ఇచ్చి పంపేసింది. న్యాయం జరగనందుకు విచారిస్తూ నిలబడిన కీర్తితో రాణి, "దిగులు పడకు. నీ పిల్లి నా వద్దనే ఉంది. అది రత్నాలు పట్టుకురావడానికి కారణం ఏమిటి?" అని అడిగింది. కీర్తి యాత్రికుడికి ఆశ్రయం ఇచ్చిన సంగతి అంతా రాణికి చెప్పాడు. రాణి ఆశ్చర్యపడి, కీర్తిని పిల్లితో సహా తన అంతఃపురంలోనే ఉండి పొమ్మంది. అవినాష్ తీసుకుపోయిన పిల్లి మామూలు ఎలుకలనే పట్టుకొచ్చింది. కీర్తికి అంతఃపురంలో ఉద్యోగమయిందని తెలియగానే, తనకు తగిన శాస్తి జరిగిందనుకున్నాడు అవినాష్.