న్యాయ విజయం రచన: వల్లూరు దాలినాయుడు (మురళి) బొద్దూరు (రాజాం) మొదటి అధ్యాయం: విధి ఆడిన వింత నాటకం పురాతన భారతదేశంలోని పశ్చిమ తీరాన కృష్ణానది పాయల మధ్య విలసిల్లిన మహా సామ్రాజ్యం 'చంద్రగిరి'. ఆ రాజ్యాన్ని వీరసేనుడు అనే మహారాజు పాలించేవాడు. ఆయన కేవలం రాజు మాత్రమే కాదు, న్యాయానికి మారుపేరు. ఆయన పాలనలో అన్యాయం అన్న మాటే వినిపించేది కాదు. కోట గోడల నుండి సామాన్యుడి గడప వరకు శాంతి వెల్లివిరిసేది. వీరసేనుడికి తోడుగా ఆయన ధర్మపత్ని 'చంద్రకళ', వారి ముద్దుల కొడుకు 'యువరాజ ఆదిత్య' ఉండేవారు. ఆ ముగ్గురిని చూసి ప్రజలు ముచ్చటపడేవారు. కానీ కాలం ఎప్పుడూ ఒకేలా ఉండదు. ఒక వేసవిలో చంద్రగిరిపై ప్రకృతి కన్నెర్రజేసింది. ఆకాశం నుండి చుక్క నీరు రాలలేదు. కరువు రక్కసి కోరలు చాచింది. దానికి తోడు 'కాళసర్ప' అనే ఒక భయంకరమైన మహమ్మారి వ్యాధి రాజ్యాన్ని చుట్టుముట్టింది. వైద్యులు ఎంత ప్రయత్నించినా ఫలితం లేకపోయింది. ఆ మహమ్మారి సామాన్యులనే కాక అంతఃపురాన్ని కూడా తాకింది. ఒక్క వారంలోనే వీరసేనుడి ప్రాణప్రదమైన భార్యను, ఏకైక పుత్రుడిని బలితీసుకుంది. శిలలా మారిపోయాడు వీరసేనుడు. ఆయన కళ్లముందు సామ్రాజ్యం ఉన్నా, గుండెల్లో శూన్యం రాజ్యమేలుతోంది. రాజసభకు రావడం మానేశాడు. భోజనం మీద ఆసక్తి లేదు. రాత్రంతా దీపాలు లేని గదిలో కూర్చుని తన దురదృష్టాన్ని తలచుకుంటూ విలపించేవాడు. రాజగురువులైన ధర్మదత్తుడు గారు ఈ పరిస్థితిని చూసి చలించిపోయారు. "రాజా, గడిచిన కాలం తిరిగి రాదు. నీ దుఃఖం నిన్ను దహిస్తోంది. ఇది ఇలాగే ఉంటే రాజ్యం అరాజకమవుతుంది. నీకు మానసిక ప్రశాంతత కావాలి. కొన్నాళ్ల పాటు దేశాటన చేయి. సామాన్యుల మధ్య ఉండి వారి బాధలు చూస్తే నీ బాధ చిన్నదవుతుంది" అని సలహా ఇచ్చారు. రెండో అధ్యాయం: వీరసేనుడి నిర్ణయం - కుమారసేనుడి ప్రవేశం వీరసేనుడు మౌనంగా అంగీకరించాడు. అయితే ఆయన ఒక షరతు పెట్టాడు. "నేను వెళ్తే నా స్థానంలో నా తమ్ముడు కుమారసేనుడు రాజ్య బాధ్యతలు చేపడతాడు. నేను తిరిగి వచ్చేవరకు అతనే రాజప్రతినిధి." కుమారసేనుడు గురించి తెలిసిన పాత మంత్రులు, ముఖ్యంగా వృద్ధ ప్రధాన మంత్రి భానుమూర్తి, ఈ మాట వినగానే ఉలిక్కిపడ్డారు. కుమారసేనుడు చిన్నప్పటి నుండి విలాసాలకు బానిస. అన్న మీద గౌరవం కంటే అసూయ ఎక్కువ. అతని కళ్లలో ఎప్పుడూ ఏదో ఒక కుతంత్రం కదులుతూ ఉండేది. కానీ పుత్ర శోకంలో ఉన్న వీరసేనుడికి తమ్ముడి మీద నమ్మకం ఎక్కువ. తన తదనంతరం తన రక్తమే రాజ్యాన్ని కాపాడుతుందని ఆయన భ్రమపడ్డాడు. భానుమూర్తి మెల్లగా అన్నాడు, "మహారాజా, కుమారసేనుడు చపలచిత్తుడు. బాధ్యత ఎరుగని వాడు. ఆలోచించండి." వీరసేనుడు గట్టిగా సమాధానమిచ్చాడు, "అనుభవం బాధ్యత వల్ల వస్తుంది. నా నిర్ణయంలో మార్పు లేదు. నేను ఒక సన్యాసిలా వెళ్లాలనుకుంటున్నాను. నాకు సైన్యం వద్దు, ధనకనక వస్తువులు వద్దు. కేవలం ఒక యాత్రికుడి వేషం, చేతిలో ఒక కర్ర చాలు." మరుసటి రోజు సూర్యోదయానికి ముందే, వీరసేనుడు తన రాజ చిహ్నాలను విసర్జించి, ఒక సాధారణ యాత్రికుడిలా అరణ్యాల వైపు అడుగులు వేశాడు. వెళ్తూ వెళ్తూ కోట వైపు చూసినప్పుడు ఆయనకు తెలియదు, ఆ కోటలో చీకటి శకం ప్రారంభం కాబోతోందని. మూడో అధ్యాయం: దేశాటన - అరణ్యంలో అద్భుతాలు రాజ్యం విడిచిన వీరసేనుడు పచ్చని అడవుల గుండా పయనమయ్యాడు. అక్కడ ఆయనకు కొన్ని వింత సంఘటనలు ఎదురయ్యాయి. ఒకనాడు ఆయన ఒక సెలయేటి ఒడ్డున విశ్రాంతి తీసుకుంటుండగా, ఒక పెద్ద పులి ఎదురుపడింది. కానీ వింతగా ఆ పులి ఆయనపై దాడి చేయకుండా, తన గాయపడిన కాలును చూపిస్తూ ఆయన ముందు కూర్చుంది. వీరసేనుడు భయపడకుండా, తన దగ్గరున్న వనమూలికలతో ఆ పులి గాయానికి కట్టు కట్టాడు. ఆ మృగం ఆయనకు కృతజ్ఞతగా తల వంచి అడవిలోకి వెళ్ళిపోయింది. ఈ సంఘటన ఆయనకు ప్రకృతి పట్ల ఒక కొత్త దృక్పథాన్ని ఇచ్చింది. మరో సందర్భంలో, ఆయన ఒక పాడుబడ్డ గ్రామానికి చేరుకున్నాడు. అక్కడ నీరు లేక ప్రజలు అల్లాడుతున్నారు. అక్కడే ఉన్న ఒక ముసలి సాధువు, "నాయనా, ఇక్కడ ఒక ప్రాచీన సొరంగం ఉంది, అది నీటి ధారకు మూలం. కానీ దానిని ఒక పెద్ద బండరాయి మూసివేసింది" అని చెప్పాడు. వీరసేనుడు తన రాజసం మరచి, కష్టపడి ఆ బండరాయిని తొలగించాడు. నీరు మళ్ళీ ప్రవహించడం చూసి గ్రామస్థులు ఆయనను ఒక దైవంలా భావించారు. తన కష్టం వల్ల పదిమందికి మేలు జరిగినప్పుడు కలిగే ఆనందం, రాజభోగాల కంటే గొప్పదని ఆయన గ్రహించాడు. అక్కడ నుండి ఆయన దక్షిణ దిశగా సాగిపోతున్నప్పుడు, ఒక చిన్న ఊరిలో కుమారసేనుడు పంపిన అధికారులు ప్రజలను పీడిస్తుండటం చూశాడు. ఒక వితంతువు ఆవును బలవంతంగా లాక్కుంటుండగా, వీరసేనుడు ఒక సామాన్య యాత్రికుడిలా అడ్డుపడి, తన మాటకారితనంతో ఆ అధికారులను వెనక్కి పంపాడు. అప్పుడే ఆయనకు తెలిసింది - తన తమ్ముడు రాజ్యాన్ని నాశనం చేస్తున్నాడని. నాలుగో అధ్యాయం: కుమారసేనుడి రాక్షస పాలన వీరసేనుడు లేని సమయం చూసి కుమారసేనుడు అరాజకత్వం సృష్టించాడు. రాజసభలో భానుమూర్తిని అవమానించాడు. ప్రజల కష్టాలను పట్టించుకోకుండా వారిపై 'అమిత పన్ను' విధించాడు. రాజ్యంలో కరువు ఉన్నా, కుమారసేనుడి అంతఃపురంలో నాట్యాలు, విందులు ఆగలేదు. సరిగ్గా అదే సమయంలో పొరుగున ఉన్న శత్రు దేశమైన 'కళింగ' రాజులతో రహస్య ఒప్పందాలు చేసుకుని, చంద్రగిరిలోని అపారమైన ధనరాశులను తరలించాడు. ప్రజలు రోదించడం మొదలుపెట్టారు. కుమారసేనుడికి తోడైన సలహాదారుడు 'శకుని' ఇలా అన్నాడు, "మహారాజా, వీరసేనుడు ప్రాణాలతో ఉంటే నీకు ఈ అధికారం శాశ్వతం కాదు. కాబట్టి అతడిని యాత్రలోనే అంతం చేయాలి." కుమారసేనుడు రహస్య హంతకులను పంపి వీరసేనుడి ప్రాణాలు తీయమని ఆజ్ఞాపించాడు. ఐదో అధ్యాయం: వేగుల సమాచారం - భానుమూర్తి వ్యూహం భానుమూర్తికి కుమారసేనుడు పంపిన హంతకుల సమాచారం అందింది. ఆయన రహస్యంగా తన నమ్మకస్థుడైన వేగును వీరసేనుడి దగ్గరకు పంపాడు. వేగు వచ్చి రాజ్య పరిస్థితిని వివరించాడు. "మహారాజా, మీరు త్వరగా తిరిగి రావాలి. కుమారసేనుడు మిమ్మల్ని చనిపోయినట్లు ప్రకటించడానికి సిద్ధమవుతున్నాడు" అని సందేశాన్ని అందించాడు. వీరసేనుడు తన ముఖాన్ని ఒక నదిలో చూసుకున్నాడు. జుట్టు జడలు కట్టింది, గడ్డం పెరిగింది, ఎండకు శరీరం కమిలిపోయింది. తనను ఎవరూ గుర్తుపట్టలేరు. కేవలం తన కుడి భుజంపై ఉన్న 'వజ్రపు గుర్తు' (పుట్టుమచ్చ) మాత్రమే తన గుర్తింపు. ఈలోగా కుమారసేనుడి హంతకులు అడవిలో ఒక గుర్తుతెలియని శవాన్ని చూశారు. ఆ శవం దగ్గర వీరసేనుడి పాత రాజముద్రను భానుమూర్తి వ్యూహాత్మకంగా ఉంచాడు. హంతకులు ఆ తల నరికి తీసుకువెళ్లి కుమారసేనుడికి చూపించి, "ఇదే వీరసేనుడి తల" అని నమ్మబలికారు. కుమారసేనుడు ఆనందంతో పట్టాభిషేకం సిద్ధం చేసుకున్నాడు. ఆరో అధ్యాయం: పట్టాభిషేకం - ఇంద్రజాలం చంద్రగిరి సంప్రదాయం ప్రకారం పట్టాభిషేకానికి ముందు 'వీరఖడ్గ పూజ' జరగాలి. పట్టాభిషేకం రోజున ప్రసిద్ధ మాంత్రికుడు కాలభైరవుడు, తన శిష్యుడితో కలిసి అంతఃపురంలోకి వచ్చాడు. శిష్యుడి వేషంలో ఉన్నది వీరసేనుడు. కాలభైరవుడు తన తోలు సంచిలో 'అసలు వీరఖడ్గం' దాచి లోపలికి తీసుకెళ్ళాడు. కుమారసేనుడు సింహాసనం మీద కూర్చోబోతుండగా, ఒక్కసారిగా ఒక భీకరమైన గర్జన వినిపించింది. "ఆగు! ప్రజలను పీడించే దుష్టుడికి ఈ సింహాసనంపై కూర్చునే అర్హత లేదు." శిష్యుడు తన వేషం తీసివేసి, వీరఖడ్గాన్ని తీసి కుమారసేనుడి కంఠానికి గురిపెట్టాడు. వీరసేనుడు తన భుజంపై ఉన్న వజ్రపు గుర్తును సభలో అందరికీ చూపించాడు. "కుమారసేనూ! నా గొంతు నీకు గుర్తులేదా?" ఏడో అధ్యాయం: న్యాయ సంస్థాపన ఆ మాట వినగానే సభలో ఉన్న సైన్యం వీరసేనుడికి జయజయధ్వానాలు చేశారు. కాలభైరవుడు తన శంఖాన్ని పూరించాడు. వేలమంది ప్రజలు కోటలోకి దూసుకువచ్చారు. కుమారసేనుడు పశ్చాత్తాపంతో అన్న పాదాలపై పడ్డాడు. వీరసేనుడు శాంతంగా అన్నాడు, "కుమారసేనూ, అధికారం ప్రజల సేవ కోసం ఉండాలి. నీ తప్పుకు తగ్గ శిక్ష అనుభవించు." కుమారసేనుడిని చరసాలకు పంపారు. వీరసేనుడు మళ్లీ చంద్రగిరి సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. అడవిలో ఆయన చేసిన కష్టం, ప్రజల మధ్య గడిపిన కాలం ఆయనను ఒక గొప్ప మహారాజుగా తీర్చిదిద్దాయి. చంద్రగిరిలో మళ్ళీ సువర్ణ యుగం ప్రారంభమైంది. ముగింపు: అధర్మం ఎంత బలమైనదైనా, చివరికి ధర్మం ముందు తలవంచక తప్పదు. సత్యమే ఎప్పుడూ జయిస్తుంది. రచన: వల్లూరు దాలినాయుడు (మురళి) బొద్దూరు (రాజాం)