కృతజ్ఞత లేని కొలువు - దొంగ చెప్పిన ధర్మం ________________________________________ 1. నారాయణపురం - శ్రమపడని శేషయ్య నారాయణపురం అనే గ్రామంలో గోపాలకృష్ణ అనే ఒక రైతు ఉండేవాడు. ఆయన వద్ద శేషయ్య అనే బలమైన ఎద్దు ఉండేది. గోపాలకృష్ణ తన ఎద్దును ప్రాణం కంటే మిన్నగా చూసుకునేవాడు. దానికి పౌష్టికాహారం అందిస్తూ, ఎప్పుడూ దెబ్బ వేయకుండా పని చేయించుకునేవాడు. కానీ శేషయ్యకు మాత్రం అస్సలు కృతజ్ఞత ఉండేది కాదు. "నేను ఎందుకు ఈయన పొలంలో కష్టపడాలి? హాయిగా అడవిలో తిరుగుతూ గడ్డి మేయవచ్చు కదా! ఈ బరువులు మోయడం నా వల్ల కాదు" అని ఎప్పుడూ గొణుగుతూ ఉండేది. యజమాని ప్రేమను శేషయ్య కేవలం ఒక బంధనంగా భావించింది. ఎలాగైనా ఆ ఇల్లు వదిలి వెళ్లిపోవాలని పన్నాగం పన్నుతుండేది. 2. అర్ధరాత్రి అతిథి - దొంగ రంగయ్య ప్రవేశం ఒక అమావాస్య రాత్రి, గ్రామంలో పేరుమోసిన దొంగ రంగయ్య గోపాలకృష్ణ ఇంటిపై కన్నేశాడు. గోపాలకృష్ణ తన గదిలో ఘాఢ నిద్రలో ఉన్నాడు. రంగయ్య మెల్లగా దొడ్లోకి ప్రవేశించి, అక్కడ ఉన్న ధాన్యపు బస్తాలను ఒక్కొక్కటిగా బయట ఉన్న తన ఎడ్లబండి మీదకు చేరవేయసాగాడు. దొడ్లో కట్టేసి ఉన్న శేషయ్య ఇదంతా గమనిస్తోంది. తన యజమాని సంపద దోచుకోబడుతోందని తెలిసినా, అది గట్టిగా రంకె వేయలేదు. యజమానిని నిద్రలేపాలని దానికి అస్సలు అనిపించలేదు. పైగా, "ఈ దొంగ వల్ల నాకు స్వేచ్ఛ దొరుకుతుందేమో" అని ఆశగా చూస్తూ ఉండిపోయింది. 3. వింతైన కోరిక రంగయ్య చివరి బస్తాను మోసుకుని బండి వైపు వెళ్తుండగా, శేషయ్య మెల్లగా గొంతు సవరించుకుని ఇలా అంది: "ఓయ్ మిత్రమా! ఒక్క నిమిషం ఆగు. నువ్వు ఎలాగో ఈ ధాన్యమంతా పట్టుకుపోతున్నావు కదా, వెళ్తూ వెళ్తూ నా మెడకున్న ఈ కట్లు కూడా విప్పి వెళ్లు." దొంగ రంగయ్య ఒక్కసారిగా నిశ్చేష్టుడయ్యాడు. భయంతో చుట్టూ చూసి, ఎవరూ లేరని నిర్ధారించుకున్నాక శేషయ్య దగ్గరకు వచ్చాడు. "నీకెందుకు స్వేచ్ఛ? నీ యజమాని నిన్ను బాగా చూసుకోవడం లేదా?" అని అడిగాడు. "ఆయన బాగానే చూసుకుంటాడు. కానీ నాకు ఈ చాకిరీ ఇష్టం లేదు. నువ్వు నా కట్లు విప్పితే, నీ వెంట వస్తాను. నీ దొంగతనాలకు నేను తోడుగా ఉంటాను, నీ బరువులన్నీ మోస్తాను" అని ఆశ చూపింది శేషయ్య. 4. దొంగ చెప్పిన నీతి రంగయ్య పగలబడి నవ్వాడు. కానీ ఆ నవ్వులో వెటకారం ఉంది. "చూడు శేషయ్యా! నేను దొంగని కావచ్చు, కానీ నాకు కొన్ని విలువలు ఉన్నాయి. నీ యజమాని నీకు తిండి పెట్టి, నిన్ను కన్నబిడ్డలా చూసుకుంటున్నాడు. ఆయన ఆపదలో ఉన్నప్పుడు కనీసం ఒక హెచ్చరిక కూడా చేయని నీవు, రేపు నాకు ఏదైనా కష్టం వస్తే నన్ను కాపాడతావని ఎలా నమ్మను?" అని ప్రశ్నించాడు. శేషయ్య నీళ్లు నములుతూ, "నీ పనికి నేను అడ్డుపడలేదు కదా! నా కృతజ్ఞతను ఇక్కడే చాటుకున్నాను" అంది. రంగయ్య తీవ్రంగా తల పంకించి ఇలా అన్నాడు: "కృతజ్ఞత అనేది ఉపకారం చేసిన వారి పట్ల ఉండాలి, కానీ నీవు నీ స్వార్థం కోసం నీ యజమానికే ద్రోహం చేశావు. యజమాని తిండి తింటూ, ఆయనకే వెన్నుపోటు పొడిచే నీలాంటి నమ్మకద్రోహి నాకు అవసరం లేదు. విశ్వాసం లేని బంటు ఉన్నా ఒకటే, లేకపోయినా ఒకటే. నిన్ను నా వెంట తీసుకెళ్తే, రేపు ఇంకో దొంగ కనిపిస్తే నన్ను కూడా ఇలాగే కాటికి పంపిస్తావు. నీకంటే నా ఒంటరితనమే మిన్న!" అలా అని రంగయ్య ధాన్యపు బస్తాలతో అక్కడి నుండి నిశ్శబ్దంగా మాయమయ్యాడు. 5. పశ్చాత్తాపం దొంగ మాటలు శేషయ్య గుండెల్లో బాణాల్లా గుచ్చుకున్నాయి. ఒక దొంగలో ఉన్న నీతి మరియు విశ్వాసం తనలో లేనందుకు అది సిగ్గుతో తలదించుకుంది. తెల్లవారాక యజమాని గోపాలకృష్ణ దొడ్లోకి వచ్చి, ధాన్యం పోయినందుకు ఏడుస్తుంటే.. శేషయ్య ఆయన కాళ్ల దగ్గర పడి మూగగా క్షమాపణ కోరుకుంది. అప్పటి నుండి శేషయ్య ఎంతో నమ్మకంగా పనిచేస్తూ, యజమానికి ప్రాణప్రదంగా మారిపోయింది.