మాయావిలాసిని మహేంద్రపురి అనే ఒక సుసంపన్నమైన రాజ్యం ఉండేది. ఆ రాజ్యాన్ని విక్రమసేన మహారాజు పరిపాలించేవాడు. ఆయన కుమారుడు అజయవర్మ. అజయవర్మ కేవలం వీరుడే కాదు, అపారమైన మేధావి కూడా. కానీ అతని వ్యక్తిత్వంలో ఒకే ఒక విచిత్రమైన లక్షణం ఉండేది. అతను దేనినైనా పరిపూర్ణంగా (Perfection) ఆశించేవాడు. ఏ చిన్న లోపం కనిపించినా విపరీతమైన క్రోధానికి, ఆపై తీవ్రమైన వేదనకు లోనయ్యేవాడు. అన్వేషణ ఆరంభం అజయవర్మకు వివాహ వయసు వచ్చింది. దేశవిదేశాల నుండి రాజకుమారీల చిత్రపటాలు వచ్చాయి. కానీ ఏ పటాన్ని చూసినా అజయవర్మ పెదవి విరిచేవాడు. "ఈమె కళ్లు బాగున్నాయి కానీ ముక్కు తీరు సరిగ్గా లేదు," అనో, "ఈమె రూపంలో ఏదో వెలితి ఉంది," అనో తిరస్కరించేవాడు. నిజానికి అతని అంతరాత్మలో ఒక 'మాయావిలాసిని' రూపం ముద్రితమై ఉంది. ఆ కలల సుందరి దొరికితేనే వివాహం చేసుకుంటానని భీష్మించుకుని కూర్చున్నాడు. మహారాజు విసుగు చెంది, "నాయనా! నీకు నచ్చిన కన్య ఈ లోకంలో ఉందో లేదో నాకైతే తెలియదు. నీ అదృష్టాన్ని నీవే వెతుక్కో," అని పంపించివేశాడు. అజయవర్మ తన నమ్మకస్థుడైన అనుచరుడు శ్రీధరుడిని తీసుకుని దేశాటనకు బయలుదేరాడు. సంతలో మెరిసిన మెరుపు ఎన్నో రాజ్యాలు, అడవులు దాటి ప్రయాణిస్తుండగా, మలయపురి సరిహద్దుల్లో ఒక పెద్ద తిరునాళ్ల (సంత) జరుగుతోంది. అక్కడ వింతలు, విశేషాలు చూస్తుండగా, ఒక చిత్రకారుడి వద్ద ఉన్న పాత తైలవర్ణ చిత్రం అజయవర్మ కంటపడింది. ఆ చిత్రాన్ని చూడగానే అతను శిలలా నిశ్చేష్టుడైపోయాడు. అది సరిగ్గా అతను కలగన్న 'మాయావిలాసిని' రూపమే! ఆ చిత్రకారుడు ఇలా చెప్పాడు: "ప్రభూ! ఇది రత్నపురి రాజకుమారి ఇందుమతి చిత్రం. ఒకప్పుడు నేను ఆస్థానంలో తీసిన బొమ్మ ఇది. కానీ మహారాజుకు ఈ చిత్రంలో తన కూతురి ముఖవర్చస్సు సరిగ్గా రాలేదని కోపం వచ్చి నన్ను పంపించేశారు. కానీ నా దృష్టిలో ఇది అమూల్యమైన కళాఖండం." వెంటనే అజయవర్మ ఆ చిత్రాన్ని కొని, తండ్రి వద్దకు తిరిగి వచ్చి, "తండ్రీ! నా కలల రాణి దొరికింది. ఈమె రత్నపురి యువరాణి ఇందుమతి. ఈమెను తప్ప నేను మరొకరిని వివాహం చేసుకోను," అని తేల్చి చెప్పాడు. దూరం పెంచిన అపార్థం మహేంద్రపురి నుండి రత్నపురి వెళ్ళడానికి నెలల సమయం పడుతుంది. అందుకే విక్రమసేన మహారాజు తన పురోహితుడిని రాయబారానికి పంపాడు. వివాహం నిశ్చయమైంది. ఆచారాల ప్రకారం 'ఖడ్గ వివాహం' (కత్తితో పెళ్లి) జరిపించి, ఇందుమతిని పల్లకిలో మహేంద్రపురికి తీసుకురావడానికి ఏర్పాట్లు జరిగాయి. ఇందుమతి పల్లకి నగరం వెలుపల ఒక తోటలో మజిలీ చేసింది. అజయవర్మకు ఆగలేనంత తహతహ కలిగింది. తన భార్యను రహస్యంగా చూడాలని సాధారణ దుస్తుల్లో అక్కడికి వెళ్ళాడు. తోటలో రాజకుమారి దాసీలు అటు ఇటు తిరుగుతున్నారు. అజయవర్మ అక్కడి ఒక కావలివాడిని ఆపి, "మిత్రమా! రత్నపురి యువరాణి ఇందుమతి ఎక్కడ? ఆవిడను ఒక్కసారి చూడవచ్చా?" అని అడిగాడు. ఆ కావలివాడు అల్లరివాడు. గడుసుగా నవ్వి, "అదుగో ఆ చెట్టు కింద నల్లటి చీర కట్టుకుని కూర్చున్నదే యువరాణి!" అని ఒక వృద్ధ దాసిని చూపించాడు. అజయవర్మ గుండె ఆగిపోయినంత పని అయింది. "నేను చిత్రంలో చూసిన అందం ఎక్కడ? ఈ ముసలి రూపం ఎక్కడ? నన్ను మోసగించి ఎవరో వికృత రూపాన్ని అంటగట్టారు!" అని విపరీతమైన ఆగ్రహానికి లోనయ్యాడు. అతను ఆవేశంలో అసలు నిజాన్ని విచారించలేదు. చీకటి సామ్రాజ్యం అజయవర్మ అంతఃపురానికి తిరిగి వచ్చి కఠినమైన ఆజ్ఞలు జారీ చేశాడు: 1. తన భార్య పగటిపూట ఎప్పుడూ తన కంటపడకూడదు. 2. రాత్రి పూట శయన మందిరంలో ఒక్క దీపం కూడా వెలిగించకూడదు. 3. తాను గదిలోకి వచ్చేసరికి అంతా చీకటిమయంగా ఉండాలి. నిజమైన ఇందుమతికి ఏమీ అర్థం కాలేదు. తన భర్త ఎందుకు ఇంత వింతగా ప్రవర్తిస్తున్నాడో తెలియక కుమిలిపోయింది. తన భర్తను ఒక్కసారి చూడాలని తపించింది. ఒక రాత్రి చీకట్లో ఆయన గొంతు విన్నప్పుడు, తన భర్త పట్ల ఆమెకు అమితమైన గౌరవం కలిగింది. కానీ ఆయన ఎందుకు దూరం పెడుతున్నారో కనుక్కోవాలని నిర్ణయించుకుంది. మాయావిలాసిని మారువేషం మరుసటి రోజు ఇందుమతి మారువేషంలో బయటికి వెళ్లి, అజయవర్మ రోజంతా ఒక పాత తోటలోని గుడి వద్ద గడుపుతున్నాడని తెలుసుకుంది. తన సౌందర్యం పట్ల ఆయనకు అయిష్టత ఉందేమోనని ఆమె శంకించింది. ఇందుమతి తన నమ్మకస్థురాలైన ఒక వృద్ధురాలిని తోడు తీసుకుని, సాధారణమైన నూలు చీర కట్టుకుని, ముఖానికి కొంచెం బురద పూసుకుని సామాన్య యువతిలా ఆ తోటలోకి వెళ్ళింది. అజయవర్మ అక్కడ విచారంగా కూర్చుని ఉన్నాడు. వృద్ధురాలు వెళ్లి, "అయ్యా! నా మనవరాలికి దాహం వేస్తోంది, కొంచెం నీళ్లు ఇప్పిస్తారా?" అని అడిగింది. అజయవర్మ ఆ యువతి (మారువేషంలో ఉన్న ఇందుమతి) కళ్లలోకి చూశాడు. ఆ కళ్లు తన కలల సుందరి కళ్లలాగే ఉన్నాయి. ముఖం మాసినా, ఆ కళ్లలోని కాంతి అతన్ని మంత్రముగ్ధుడిని చేసింది. అదే సమయంలో, ఇందుమతి పక్కనే ఉన్న ముళ్ల పొదలో తన కాలు తగిలేలా చేసుకుని "అమ్మా!" అని గట్టిగా అరిచింది. అజయవర్మ కంగారుగా ఆమె దగ్గరికి పరుగెత్తుకు వచ్చాడు. ఆమె పాదంలో ముల్లు దిగబడటం చూసి అతని మనసు కరిగిపోయింది. స్వయంగా తానే ఆ ముల్లును తీసి, తన ఉత్తరీయంతో రక్తాన్ని తుడిచాడు. "నువ్వు రేపు కూడా వస్తావా? నీ గాయం తగ్గేవరకు నేను చూస్తాను," అని ఆర్తిగా అడిగాడు. ఇందుమతి తన ప్లాన్ ఫలిస్తోందని సంతోషించి, మౌనంగా నవ్వి వెళ్ళిపోయింది. వెలుగు చూసిన సత్యం ఆ రాత్రి అజయవర్మ గదిలోకి వచ్చేసరికి ఎప్పటిలాగే చీకటి ఉంది. ఇందుమతి మంచం మీద పడుకుని బాధతో మూలుగుతున్నట్లు నటించింది. "ఏమైంది? ఎందుకు అలా మూలుగుతున్నావు?" అని అజయవర్మ అడిగాడు. "నా పాదం విపరీతంగా వాచిపోయింది నాధా! నొప్పి భరించలేకపోతున్నాను. దయచేసి దీపం వెలిగించి ఒకసారి చూడండి," అని ప్రాధేయపడింది. వేదనతో ఉన్న భార్యను చూసి అజయవర్మ తన నిబంధనను పక్కన పెట్టి దీపం వెలిగించాడు. దీపం కాంతిలో మంచం మీద కూర్చున్న ఇందుమతిని చూడగానే అతని చేతిలోని దీపం జారిపోబోయింది. ఎదురుగా ఉన్నది తన 'మాయావిలాసిని'! సంతలో చూసిన చిత్రం కంటే వేయి రెట్లు అందంగా ఉంది. "నువ్వు... నువ్వా! మరి ఆ తోటలో ఆ వృద్ధురాలు చూపించినది ఎవరు?" అని అడిగాడు. ఇందుమతి నవ్వుతూ, "మీరు ఎవరో కావలివాడు చెప్పిన మాటలు నమ్మి నన్ను దూరం పెట్టారు. కానీ అదే కళ్లతో తోటలో ఉన్న నన్ను చూసి ప్రేమించారు. రూపం ముఖ్యం కాదు నాధా, హృదయం ముఖ్యం," అని చెప్పింది. అజయవర్మ తన తప్పు తెలుసుకున్నాడు. ఆ క్షణం నుండి అతని కోపం మటుమాయమైంది. మహేంద్రపురి అంతఃపురం మళ్ళీ దీప కాంతులతో, అజయవర్మ-ఇందుమతిల నవ్వులతో కళకళలాడింది. ________________________________________ సందేశం: కంటితో చూసేది ఎప్పుడూ నిజం కాకపోవచ్చు, మనసుతో చూసినప్పుడే సత్యం కనిపిస్తుంది.